Het vertrouwen in de politiek is laag, en veel burgers voelen zich niet gehoord. Dat blijkt uit recent SCP onderzoek dat werd besproken in een artikel van Gemeente.nu (https://www.gemeente.nu/bestuur/vertrouwen-in-politiek-laag-inwoners-voelen-zich-niet-gehoord/). Voorbij het gevoel om ‘niet gehoord te worden’: luisteren alleen is niet genoeg. “Politici moeten niet alleen luisteren naar burgers, maar ook handelen in het algemeen belang en ervoor zorgen dat burgers zich daadwerkelijk gehoord voelen.” Daarnaast moeten burgers zelf ook naar elkaar heel goed luisteren om polarisatie te voorkomen en een gezond democratisch debat te waarborgen.
Het probleem van het lage vertrouwen in de politiek is complex en diepgeworteld. Burgers voelen zich steeds meer vervreemd van de besluitvorming en hebben het gevoel dat hun stem geen invloed heeft op het beleid. Uit het onderzoek blijkt dat veel inwoners zich onvoldoende gehoord voelen door de overheid, wat de kloof tussen burgers en politiek verder vergroot. Dit gevoel van machteloosheid kan leiden tot polarisatie en onvrede, wat schadelijk is voor het democratisch proces.
Het kernprobleem ligt niet alleen bij het luisteren, maar bij het daadwerkelijk gehoord worden. Luisteren naar burgers betekent meer dan alleen het aanhoren van hun zorgen; het houdt in dat hun meningen serieus worden genomen en worden meegenomen in de besluitvorming. Dit vergt een zorgvuldige afweging van belangen door politici, die het algemeen belang voorop moeten stellen. Tegelijkertijd moeten burgers elkaar ook beter begrijpen door open te staan voor verschillende standpunten en door polarisatie tegen te gaan. Zonder een constructief en open democratisch debat, verliezen we de essentie van onze democratie.
Een mogelijke oplossing ligt in het versterken van de dialoog tussen burgers en politiek. Politici moeten transparanter zijn over de afwegingen die zij maken en duidelijk communiceren hoe en waarom bepaalde keuzes in het algemeen belang worden gemaakt. Bovendien moeten er meer inclusieve platforms komen waar burgers hun zorgen kunnen delen en waar daadwerkelijk naar hen wordt geluisterd. Burgers moeten daarnaast de verantwoordelijkheid nemen om elkaar te respecteren en open te staan voor verschillende opvattingen, zodat een democratisch debat zonder polarisatie mogelijk blijft (Bovens & Wille, 2017).
De verantwoordelijkheid voor het herstellen van vertrouwen ligt zowel bij de politiek als bij de burgers. Politici moeten duidelijker communiceren en hun afwegingen transparanter maken. Burgers moeten elkaar respecteren en samen een constructief debat voeren. Alleen door deze wederzijdse inspanningen kan het vertrouwen in het democratische systeem worden hersteld.
Als het probleem van wederzijds luisteren niet wordt opgelost, zullen polarisatie en wantrouwen toenemen. Dit zal leiden tot verdere versplintering van de samenleving en een afname van het vertrouwen in de democratie. De tijd dringt om dit probleem aan te pakken voordat de kloof tussen burgers en politiek onoverbrugbaar wordt.
Literatuurlijst: Bovens, M., & Wille, A. (2017). Diploma Democracy: The Rise of Political Meritocracy. Oxford University Press.
SCP Onderzoek ‘Meerderheid Nederlanders vindt dat politiek niet opkomt voor mensen zoals zij’ (03-09-24) Zie: https://www.scp.nl/onderzoeksprogramma/continu-onderzoek-burgerperspectieven
Mellouki 